Próchnica u niemowląt i małych dzieci rozwija się błyskawicko, często już po wyrżnięciu pierwszych zębów mlecznych, zagrażając całemu uzębieniu i zdrowiu ogólnemu dziecka. „Butelkowy próchniak” od nocnego karmienia butelką z mlekiem czy sokiem to powszechny problem, który bez leczenia prowadzi do bólu, infekcji i przedwczesnej utraty zębów. Ten artykuł wyjaśni, jak rozpoznawać i leczyć próchnicę na wczesnym etapie, by zachować uśmiech Twojego malucha.
Jak rozpoznać próchnicę u najmłodszych?
U niemowląt próchnica zaczyna się od białawej plamki na szkliwie, szybko przechodząc w brązowe ubytki na przednich zębach górnych. Dziecko może unikać jedzenia, płakać przy dotykaniu dziąseł lub wykazywać nadwrażliwość na słodkie smaki, co sygnalizuje postępujący rozpad miazgi.
- Białe lub brązowe plamki na zębach mlecznych.
- Matowa powierzchnia szkliwa zamiast błyszczącej.
- Ból przy jedzeniu zimnych lub słodkich pokarmów.
- Nieprzyjemny zapach z ust i ślina pienista.
Wczesne stadium jest bezbolesne, dlatego regularne przeglądy od 1. roku życia pozwalają wychwycić zmiany zanim dojdzie do stanu zapalnego. Ignorowanie prowadzi do ropni i konieczności leczenia kanałowego.
Przyczyny próchnicy u niemowląt i małych dzieci
Główną przyczyną jest nocne karmienie butelką z cukrowymi płynami, które bakterie Streptococcus mutans fermentują do kwasów niszczących szkliwo. Słaba higiena, ssanie smoczka z sokiem czy dieta bogata w słodycze przyspieszają rozwój flory próchnicotwórczej w jamie ustnej.
- Nocne butelkowanie mlekiem lub sokiem.
- Brak szczotkowania po posiłkach.
- Dziedziczne predyspozycje do słabego szkliwa.
- Zbyt wczesne wprowadzanie cukrów (od 6. miesiąca).
Niemowlęta z obniżoną odpornością czy refluksem są szczególnie narażone. Kluczowa jest zmiana nawyków już przy pierwszych zębach.
Metody leczenia próchnicy na wczesnym etapie
Przy białych plamkach stosuje się impregnację fluorem lub pasty remineralizujące, które odbudowują szkliwo bez borowania. Dla małych ubytków dentysta usuwa zainfekowaną tkankę i zakłada wypełnienie z glassjonomeru, bezpiecznego i wiążącego fluor.
- Remineralizacja: żele z fluorem co 3 miesiące.
- Szlifowanie i fluoryzacja powierzchownych zmian.
- Wypełnienia tymczasowe dla mleczaków.
- Lakierowanie szczelin SDF (silver diamine fluoride) blokujący próchnicę.
Te metody są bezbolesne i bez wiertła, idealne dla niemowląt. Leczenie zachowawcze zachowuje ząb jako placeholder dla stałego uzębienia.
Leczenie zaawansowanej próchnicy u dzieci
Przy zapaleniu miazgi konieczne jest leczenie kanałowe endodontyczne mleczaków, gdzie usuwa się zainfekowaną miazgę i wypełnia kanały materiałem resorbowalnym. W skrajnych przypadkach z ropniem stosuje się pulpotomię lub ekstrakcję z zachowaniem miejsca dla następcy.
- Pulpotomia: usunięcie tylko chorej części miazgi.
- Koronki zęby mleczne po leczeniu kanałowym.
- Ekstrakcja z placeholderem ortodontycznym.
- Antybiotykoterapia przy ropniu (rzadko).
Znieczulenie miejscowe i sedacja gazem rozweselającym minimalizują stres. Leczenie pod mikroskopem zapewnia precyzję u tak małych pacjentów.
Zapobieganie próchnicy od pierwszych miesięcy
Szczotkuj zęby od wyrżnięcia pierwszego, używając pasty z 1000 ppm fluoru w ilości ziarna ryżu. Unikaj butelki w łóżku, wprowadź kubek od 1. roku i ogranicz słodycze do minimum.
- Pierwsza wizyta u dentysty w 12. miesiącu życia.
- Codzienne szczotkowanie 2x dziennie po 2 minuty.
- Dieta bez cukru: owoce zamiast soków.
- Fluoryzacja i lakierowanie co 3–6 miesięcy.
Profilaktyka jest tańsza i bezbolesna – zdrowe mleczaki zapewniają prawidłowy rozwój szczęki i mowy, minimalizując problemy w uzębieniu stałym.
Comments are closed